کاربر جدید هستید؟ ثبت نام کنید

ورود فقط با ip ایران و بدون فیلترشکن مجاز است


ورود

رمز ورود را فراموش کرده اید؟ X

قبلا ثبت نام کرده اید؟


ثبت نام

(close)

سررسیدنِ عمر پول نقد

30
فرو
سررسیدنِ عمر پول نقد

آیا هنوز به پول نقد نیاز دارید؟ انسان‌ها از همه‌چیز برای ذخیره‌ی ارزش استفاده کرده‌اند؛ فلزهای کمیاب، صدف‌های بهم‌چسبیده و حتی ویسکی. با گذر زمان، اشیاء موقتی‌تر شدند، اول سکه،‌ بعد کاغذ و بعد از آن مدل‌های دیجیتالی. اقتصاددان‌ها مزایای زیادی را در یک جامعه‌ی خالی از پول نقد می‌بینند: هزینه‌ی کمتر برای کسب‌وکارها و ابزارهای جدید برای مدیریت اقتصاد، جلوگیری از فرار مالیاتی و مبارزه با پولشویی. منتقدین از بین رفتن محرمانگی و اعطای قدرت‌ جدید به دولت‌ها را می‌بینند و آن را نشانه‌ی گسترده‌تر شدن ناعدالتی می‌دانند. در این میان، بانک‌های مرکزی نیز می‌ترسند که شبکه‌های دیجیتالی مانند فیسبوک، کنترل منبع پول را از آنها بگیرند.

شرایط

مطابق با گزارشِ فدرال رزرو، در ایالات متحده، کارت‌های دبیت برای اولین بار در سال 2018 توانستند به عنوان روشِ اول پرداخت بر پول نقد برتری یابند. با شیوع پاندمیک کروناویروس در اوایل 2020، برخی تجار در سیاتل و سیدنی پول نقد را غیربهداشتی خوانده و از دریافت آن کاملاً خودداری کردند. (برخی شهرهای ایالات متحده برای جلوگیری از تبعیض، فروشگاه‌هایی را، که پول نقد نمی‌پذیرفتند، غیرقانونی اعلام کردند.) اما مطابق با بانک تسویه‌ی بین‌المللی، هراس از ابتلا می‌تواند به ترندِ استفاده‌ی بیشتر از پرداخت‌های دیجیتال سرعت ببخشد. بیش از 75 درصد از بزرگسالان کنیایی برای پرداخت قبوض یا دریافت حقوق از یک سرویس کیف پول موبایلی به نام M-Pesa استفاده می‌کنند. بانک مرکزی چین نیز برای عرضه‌ی ارز دیجیتال خود عجله دارد. کشوری که فروشنده‌های غذای خیابانی آن در یک شهر کوچک ترجیح می‌دهند به جای پول نقد، کد QR را در یک اپلیکیشن پرداخت موبایلی مثل WePayیا AliPay اسکن کنند. یک کنسرسیوم کارت اعتباری در تلاش است تا این سیستم را در سطح جهان گسترش دهد. اگرچه، بعد از بحران مالی 2008-2009، ارزش پول در گردش و تعداد پرداخت‌های دیجیتال در کشورهای توسعه‌یافته افزایش یافته است. این مسئه نشان می‌دهد که پول (به صورت اسکناس‌های درشت) در زمان‌های بحرانی به عنوان منبع ذخیره‌ی ارزش مورد استفاده قرار می‌گیرد. مخصوصاً که نرخ‌های بهره حساب‌های پس‌انداز به کف رسیده است. در هند نیز، علیرغم رشدِ کیف‌ پول‌های دیجیتالی مانند Paytm، بیشتر شهروندان این کشور به پول نقد متکی هستند. آنها در سال 2016 که دولت به صورت ناگهانی و برای محدود کردن “پول سیاه”، اسکناس‌های درشت را، که 86 درصد از پول آن زمان را شامل می‌شدند، با اسکناس‌هایی جدید تعویض کرد، دست به تظاهرات زدند. کمبود ارز حاصل آنقدر شدید بود که به رشد اقتصادی لطمه وارد کرد.

سررسیدنِ عمر پول نقد سوئدی‌ها از پول نقد فاصله گرفته‌اند و این در حالی است که بقیه هنوز به آن متکی هستند. منبع: بانک تسویه‌ی بین‌المللی

تاریخچه

از زمان روم باستان، مردم به دنبال جایگزینی بودند تا مقدار زیادی پول نقد حمل نکنند. تجار عرب برای مدیریت مالی تراکنش‌های بین‌المللی، حواله‌ی مبادلاتی را ایجاد کردند. این سیستم در قرون وسطی به اروپا راه یافت. نخستین نمونه از یک چک مدرن در 16 فوریه‌ی 1659 در یک بانک زرگران به‌نام Clayton and Morris در لندن به صورت دست‌نویس نوشته و کشیده شد. یک کیف پول فراموش شده، انقلاب بعدی را به‌راه انداخت.

کارفرما فرانک مک‌نامارا در سال 1949 به رستورانِ Majors Cabin Grill در نیویورک رفت و پس از شرمندگی از همسرش خواست که هزینه‌ی رستوران را بپردازد. اما این شرمندگی به او یک ایده داد و او چند ماه بعد به همان رستوران برگشت و این بار به کمک یک کارت مقوایی کوچک پرداخت را انجام داد. و اینگونه بود که صنعت کارت اعتباری متولد شد. کمی بعد از آن، بانک‌ها استفاده از سیستم‌های محاسباتی را آغاز کردند که پیگیری دیجیتالِ پول را ساده‌تر می‌کردند. اولین دستگاه خودپرداز در سال 1967 در لندن راه‌اندازی شد، اما تنها پس از گسترش شبکه‌های ATM در دهه‌ی 1980 بود که کارت‌های دبیت به تعداد زیاد تولید شدند. بانکداری آنلاین نیز در دهه‌ی بعد به جریان افتاد.

مجادله

خلاص شدن از پول نقد برای دولت‌ها یعنی کاهش هزینه‌های چاپ اسکناس و توزیع آن و کشفِ ساده‌تر فرار مالیاتی و قاچاق مواد مخدر. فروشگاه‌ها نیز می‌توانند در هزینه‌های نگهداری پول صرفه‌جویی کنند، دزدی را کاهش دهند و احتمالاً درآمدزایی بیشتری داشته باشند، چون در یک دوره‌ی آزمایشی در برخی رستوران‌های زنجیره‌ای سالاد، مشخص شد که زمان تسویه‌ی سریع‌تر می‌تواند منجر به افزایش تعداد تراکنش‌ها در ساعت شود. (هنوز باید کارمزد کارت‌ها را در نظر گرفت. مطالعات در اینکه کدام روش ارزان‌تر است، نظرات مختلفی دارند.) برخی اقتصاددان‌ها معتقدند که بدون پول، بانک‌های مرکزی بهتر می‌توانند با رکود مبارزه کنند، چون روشی بهتر برای اعمال نرخ بهره‌ی منفی دارند. اساساً مالیات بستن بر پس‌انداز، به نوعی موجب خرج کردن می‌شود. منتقدین می‌گویند که در یک اقتصادِ صرفاً دیجیتالی، دولت‌ها و بانک‌ها می‌توانند کنترلِ زندگی مالی‌تان را به‌دست گرفته و با خاموش کردن یک کلید، تمام پولتان را از شما بگیرند.

حذف پول نقد خوب یا بد؟

مردم پورتوریکو پس از توفان ماریا متوجه شدند که خطوط تلفن خراب می‌شوند یا در مقابل حملات سایبری یا قطعی برق آسیب‌پذیرند. دولت حاشیه رفت و گفت که معضلاتی “اساسی‌تر” از امنیت سایبری برای حل شدن وجود دارند. برای جامعه‌ی فقیر، حذف پول نقد می‌تواند هم مفید باشد هم مضر. پروژه‌ی جاه‌طلبانه‌ی لیبرای فیسبوک برای ایجادِ یک ارز دیجیتال جهانی به دلایلی هم‌چون حفاظت اطلاعات، حاکمیت ملی و پولشویی با مخالفت سیاست‌مداران روبه‌رو شد و نیازمندِ تجدیدنظر است. میلیاردها نفر در کشورهای در حال توسعه برای خریدهای کوچک و گاهی به‌ازای چند سنت به پول نقد نیاز دارند. اغلب آنها توانایی خرید تلفن یا دیگر ابزار تعامل با یک شبکه‌ی پول دیجیتال را ندارند. آنهایی که حرفشان شنیده نمی‌شود، شهروند درجه‌ی دوم تلقی می‌شوند. از سوی دیگر، خدماتی مانند Paytm هند و M-Pesa کنیا به مردم مناطق دوردست امکان استفاده از خدمات جدید مانند وام‌های تجاری کوچک را داده‌اند. از طرفی هم برخی از این مردم درگیر نرخ‌های بهره‌ی بالا شده‌اند و از سوی دریافت‌کنندگان بدهی الکترونیکی به دردسر افتاده‌اند.

 

منبع: Bloomberg


نظر شما

نظر شما

7 روز هفته ، 24 ساعته پاسخگوی شما هستیم
دیجی اکسچنج